Ο κατάσκοπος των Βαλκανίων

Ο Ίλια Τσβόροβιτς, παλιός σταλινιστής και πρώην έγκλειστος φυλακών, καλείται από την αστυνομία για να ρωτηθεί για τον νοικάρη του, τον Πέταρ, έναν επιχειρηματία που μετά από 20 χρόνια στο Παρίσι έχει επιστρέψει στο Βελιγράδι για να ανοίξει δικό του ραφείο. Αν και η κλήση ήταν περισσότερο μια κλήση ρουτίνας, ο Ίλια αρχίζει και υποπτεύεται ότι ο νοικάρης του ανήκει σε μια διεθνή σπείρα τρομοκρατών από τη Δύση που προσπαθεί να κάνει κακό στη χώρα και ότι χρησιμοποιεί ως προκάλυμμα την ιδιότητά του ως επιχειρηματία και ως κέντρο επιχειρήσεων το δωμάτιο που του έχει νοικιάσει.
Βέβαια κάτι τέτοιο δεν ισχύει, όμως ο Ίλια συνεχώς και ολοένα και περισσότερο βάζει στο νου του ότι ο Πέταρ είναι επικίνδυνος. Δε διστάζει να ενημερώσει ακόμη και την αστυνομία, όπου όμως λογικά δεν τον παίρνουν στα σοβαρά. Γι' αυτό αποφασίζει να γίνει σκιά του, προκειμένου να αποκαλύψει τα (ανύπαρκτα) σχέδιά του. Αρχίζει και υποπτεύεται την ευυπόληπτη παρέα του Πέταρ, φτάνοντας στο σημείο να νομίζει ότι επειδή τους παρακολουθεί βρίσκεται και η ίδια η ζωή του σε κίνδυνο.
Όταν θα τον χτυπήσει ένα αμάξι καθώς βγαίνει από το σούπερ μάρκετ, ο Ίλια πλέον θα είναι βέβαιος ότι απειλείται, θα πείσει και τη σύζυγό του, Ντάνιτσα, για το ίδιο, ενώ θα καλέσει σε βοήθεια και τον αδερφό του, Τζούρο, μαζί με τον οποίο θα αναλάβουν δράση. Πλέον η οποιαδήποτε δραστηριότητα θα του φαίνεται ύποπτη, θα αρχίσει να βλέπει εχθρούς από εκεί που δεν υπάρχουν και δε θα διστάσει να ξοδευτεί προκειμένου, όπως πιστεύει, να εκτελέσει το πολιτικό του καθήκον προς την πατρίδα και να ξεσκεπάσει τη συνομωσία, φτάνοντας ακόμη και σε ακραίες ενέργειες.

Η ταινία αποτελεί μια ιδιότυπη σάτιρα για την καχυποψία και την ηρωοποίηση και μπορεί να ενταχθεί στα πλαίσια της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου. Ένας σταλινιστής νιώθει την απειλή για το ούτως ή άλλως όχι και τόσο κομμουνιστικό καθεστώς της χώρας του από έναν συμπατριώτη του που επέστρεψε στη χώρα έπειτα από 20 χρόνια δουλειάς στη Δύση. Τυχαίνοντας να τον φιλοξενεί σε ένα δωμάτιο του σπιτιού του, νιώθει χρέος του προς την πατρίδα να τον παρακολουθεί, με την ελπίδα ότι θα ξεσκεπάσει μια ανύπαρκτη συνομωσία και θα ανακηρυχθεί ήρωας. Και για το σκοπό αυτό υποπτεύεται το παραμικρό, ακόμη και την αναπνοή -θα λέγαμε- του υπόπτου του και γίνεται σκιά του, προσφέροντάς μας ορισμένες απίστευτες κωμικοτραγικές σκηνές.
Απολαυστικός ο Ντανίλο Στόικοβιτς στο ρόλο του καχύποπτου Ίλια απέσπασε βραβείο ερμηνείας στο φεστιβάλ της Πούλα. Στη χώρα μας η ταινία δεν προβλήθηκε ποτέ.

Balkanski špijun (1984)
Σκηνοθεσία: Dušan Kovačević, Božidar Bota Nikolić
Σενάριο: Dušan Kovačević
Πρωταγωνιστούν: Danilo Bata Stojković, Bora Todorović, Mira Banjac, Zvonko Lepetić, Sonja Savić, Branka Petrić, Milivoje Tomić, Predrag Laković, Velimir Bata Živojinović, Milan Štrljić, Milan Mihailović
Διάρκεια: 95'

Δείτε την ταινία (με αγγλικούς υπότιτλους)


Βαθμολογία υπογράφοντος: 8/10

Το λεωφορείο της συμφοράς

Άνοιξη του 1941, παραμονές της εισβολής των Γερμανών στο Βελιγράδι, ένα παλιό λεωφορείο ξεκινάει από ένα χωριό με προορισμό την πρωτεύουσα μέσα από επαρχιακούς χωματόδρομους.
Οι επιβάτες είναι ένας βετεράνος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ένας γόης τραγουδιστής, δυο νεαροί τσιγγάνοι μουσικοί, ένα νιόπαντρο ζευγάρι, ένας κυνηγός με καραμπίνα, ένας άρρωστος που πηγαίνει στο νοσοκομείο και ένας κομψοντυμένος γερμανόφιλος λάτρης της τάξης και των Ναζί.
Ιδιοκτήτης του λεωφορείου είναι ο κύριος Κρστιτς, που συν τοις άλλοις εμπορεύεται και γουρούνια, τα οποία μεταφέρει με το λεωφορείο μαζί με τους επιβάτες, ενώ ο γιος του, που είναι λίγο ελαφρός στο πνεύμα είναι ο οδηγός του λεωφορείου.
Στην πορεία οι ταξιδιώτες βιώνουν ορισμένες απρόσμενες καταστάσεις, συνέπεια της εμπόλεμης κατάστασης στην περιοχή. Πρώτα μια υποχρεωτική παράκαμψη εξαιτίας ενός νεοφτιαγμένου στρατοπέδου, έπειτα ένας χωρικός που οργώνει το δρόμο της παράκαμψης, ένα σκασμένο λάστιχο, μια κηδεία, μια οικογενειακή βεντέτα, μια ετοιμόρροπη γέφυρα, μια στρατιωτική περίπολος κι ένα χαμένο πορτοφόλι, θα βγάλουν στην επιφάνεια το χαρακτήρα του κάθε ενός επιβάτη, θα δοκιμάσουν τις σχέσεις τους, και παράλληλα θα καθυστερήσουν την άφιξη του λεωφορείου στην πρωτεύουσα, σε μια πρωτεύουσα που πλέον βρίσκεται στο έλεος των βομβαρδισμών.

Πρόκειται για μια ταινία-σταθμό στην ιστορία του γιουγκοσλαβικού κινηματογράφου, η οποία επηρέασε σε αρκετό βαθμό το έργο των μετέπειτα μεγάλων σκηνοθετών όπως ο Κουστουρίτσα. Το σκηνικό για το τι πρόκειται να παρακολουθήσουμε στήνεται ήδη από την αρχή, όταν εμφανίζεται το παλιό σχεδόν σαράβαλο λεωφορείο και οι επιβάτες που περιμένουν στο σταθμό. Στην πορεία μέσα από πολλές κωμικοτραγικές καταστάσεις όλοι θα ξεδιπλώσουν τους χαρακτήρες τους: ο βετεράνος που νιώθει περήφανος για τον ίδιο και για το γιο του που έχει καταταγεί στο στρατό, ο γόης καλλιτέχνης που δε διστάζει να την πέσει στη νιόπαντρη κοπέλα, η οποία φαίνεται να έχει το πάνω χέρι στο γάμο αυτό, ο άτσαλος κυνηγός που άθελά του θέτει σε κίνδυνο τους υπόλοιπους συνεπιβάτες, κι ο κομψοντυμένος φιλογερμανός που κρατάει σημειώσεις ως ρουφιάνος και δε διστάζει να υποπτεύεται ως κλέφτες τους τσιγγάνους μουσικούς και να κάνει παρατηρήσεις στο νεαρό ζευγάρι για τους τρόπους τους. Κοντά σ'αυτούς κι ο φιλοχρήματος ιδιοκτήτης του λεωφορείου, που δεν χάνει ευκαιρία να εκμεταλλευτεί οικονομικά τους επιβάτες του. Σε διάφορα σημεία της ταινίας, οι τσιγγάνοι μουσικοί παίζουν ένα συγκεκριμένο μουσικό θέμα, εν είδει χωρικού, με παραλλαγή στους στίχους περιγράφοντας κάθε φορά μια διαφορετική κατάσταση που βιώνουν οι ίδιοι και η χώρα στην ταραγμένη εκείνη περίοδο.
Στη χώρα μας η ταινία έγινε γνωστή με τον τίτλο "Το λεωφορείο της συμφοράς". Ο αυθεντικός τίτλος μεταφράζεται ως "Ποιος τραγουδάει εκεί πέρα". Απέσπασε ειδικό βραβείο επιτροπής στο φεστιβάλ του Μόντρεαλ.

Ko to tamo peva (1980)
Σκηνοθεσία: Slobodan Šijan
Σενάριο: Dušan Kovačević
Πρωταγωνιστούν: Pavle Vujisić, Dragan Nikolić, Danilo Bata Stojković, Aleksandar Berček, Neda Arnerić, Mica Tomić, Taško Načić, Boro Stjepanović, Slavko Štimac, Miodrag Kostić, Nenad Kostić, Bora Todorović, Slobodan Aligrudić, Petar Lupa, Stanojlo Milinković
Διάρκεια: 86'

Δείτε την ταινία (ισπανικοί υπότιτλοι)


Βαθμολογία υπογράφοντος: 8,5/10

Ο σκύλος που αγαπούσε τα τρένα

Η ταινία περιγράφει την ιστορία τριών ατόμων, αγνώστων μεταξύ τους, των οποίων οι ζωές μπλέκονται τυχαία και συγκρούονται.
Η Mika, καταδικασμένη για λαθρεμπόριο και διακίνηση ναρκωτικών, το σκάει από το τρένο που την μεταφέρει στις φυλακές μαζί με άλλες κατάδικες. Όνειρό της είναι βγάλει χρήματα για να πάει στον αδελφό της στο Παρίσι. Και αυτό είναι πρόθυμη να το καταφέρει με τον οποιονδήποτε τρόπο.
Ο Rodney, περιπλανόμενος καουμπόυ, δίνει παραστάσεις ενός πρωτόγονου ροντέο σε μικρά χωριά της επαρχίας της Σερβίας, προβάλλοντας τον εαυτό του ως τον κασκαντέρ των ταινιών του Hollywood, και διαφημίζοντας ότι οι θεατές μπροστά στα μάτια τους θα έβλεπαν ζωντάνα σκηνές από 50 γνωστές ταινίες γουέστερν.
Ο "νέος", ορφανός γιος ενός σταθμάρχη στην σερβική επαρχία, ψάχνει απεγνωσμένα τον σκύλο του, τον Ding, επί ένα χρόνο. Ο ίδιος και ο σκύλος του συνήθιζαν να ανεβαίνουν πάνω σε τρένα πηδώντας πάνω σε αυτά. Όταν ο πατέρας του πέθανε και ο ίδιος δόθηκε σε ανάδοχη οικογένεια, άκουσε ότι ο σκύλος του πήδηξε πάνω σε ένα τρένο με σκοπό να τον ακολουθήσει. Ο "νέος" γυρνάει με το μοτοποδήλατό του στα διάφορα χωριά και μικρούς σιδηροδρομικούς σταθμούς για να τον βρει.
Οι τρεις θα συναντηθούν σε ένα μικρό χωριό της Σερβίας. Ο καουμπόυ δίνει παραστάσεις και προσλαμβάνει με πενιχρή αμοιβή και σίτιση στο ροντέο του τη Mika και τον "νέο". Όταν ο "νέος" θα αντιληφθεί ότι ο καουμπόυ σκοπεύει να καταδώσει τη Mika, την πείθει να το σκάσουν, για να την προστατέψει, και φεύγουν στο Βελιγράδι, όπου η Mika θα ψάξει να βρει τους παλιούς συναίτερούς της, με σκοπό να την βοηθήσουν να βγάλει πλαστό διαβατήριο για να φύγει στη Γαλλία.
Όμως τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα περιμένουν. Η απρόσμενη συνάντηση με τον καουμπόυ, η εξαπάτηση από τους παλιούς συναιτέρους και ο υπέρμετρος ζήλος για την προστασία, θα οδηγήσουν τους πρωταγωνιστές στην προσωπική και στην ψυχολογική τραγωδία, που για μια στιγμή θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Η λύτρωση θα είναι προσωρινή, καθώς η πραγματικότητα είναι αμείληκτη.

Είναι μια κλασική ταινία του σημαντικού σέρβου σκηνοθέτη Goran Paskaljević, στο έργο του οποίου γίνεται αυτήν την περίοδο αφιέρωμα στο 50ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Είχε προταθεί για τη Χρυσή Άρκτο στο Διεθνές Φεστιβάλ Βερολίνου του 1978, χωρίς όμως να καταφέρει να αποσπάσει κάποιο βραβείο.

Pas koji je voleo vozove (1977)
Σκηνοθεσία: Goran Paskaljević
Σενάριο: Gordan Mihić
Πρωταγωνιστούν: Irfan Mensur, Svetlana Bojković, Velimir Bata Živojnović, Pavle Vujisić, Danilo Bata Stojković, Gordana Kosanović, Katica Želi
Διάρκεια: 91'